دوشنبه , مهر ۲۳ ۱۳۹۷
خانه / روستاها / روستای نو ده

روستای نو ده

1 )) روستای نو ده در استان قزوین ، شهرستان آبیک ، دهستان کوه پایه ی باختری ، قرار گرفته است و از قزوین ، 39 کیلومتر و 45 دقیقه ، فاصله دارد و برای دست رسی به آن از راه کهن قزوین ـ کرج و پس از گذشتن از بیدستان و شریف آباد ، باید وارد روستای کوندج شد ، راه را پی گرفت و از روستاهای انجیلاق و شکرناب نیز گذشت .

8-2

دورنمای روستای نو ده

  2 )) در روستای نو ده ، جناب آقای بابایی از هموندان روستا ، میزبان و راهنمای ما هستند . در آغاز در یک خانه ی روستایی زیبا مینشینیم و به صحبت های ایشان و آقایان شیخی و قاسمی ، گوش فرا میدهیم :

8-3

خانه ی روستایی محلّ اقامت ما

  روستای نو ده ، سال های گذشته در جای دیگری ، قرار داشته که بدان جا ، کهن ده میگفتند ؛ پس ترها به علّتی ناروشن از جمله زمین لرزه یا خشک سالی سخت ، دگرجایی شده و به جای کنونی آمده است ؛ بدین مناسبت به آن ، نام نو ده ( در برابر کهن ده ) را داده اند .

3 )) جمعیّت روستا ، حدود 800 نفر میباشد که البتّه همیشگی نیستند و برای زندگی به شهرها ، کوچ میکنند که این امر به خاطر نبود امکانات بسنده و سختی زندگی در روستاست ؛ البتّه از اواخر بهار تا پایان تابستان ، اهالی ، کوشش میکنند که به روستای شان برگردند .

4 )) کار اهالی روستا ، بیش تر کشاورزی ، دام داری و باغ داری میباشد . البتّه امروزه ، کشاورزی به دلیل کم آبی ، کم تر شده و مردم ، بیش تر به باغداری ، روی آورده اند . باغات روستا ، دور تا دور آن را فراگرفته اند . فرآورده های باغی روستا ، عبارتند از : گیلاس ، انگور ، گردو ، بادام و سماق .

8-14

سماق

  5 )) آب روستا از رودخانه ی پایین دست ، چاه های کنده شده و چشمه های اطراف ، فراهم میشود ؛ یکی از چشمه ها را که در نزدیکی گورستان روستاست ، میبینیم .

6 )) این روستا به دلیل جمعیّت کم ، دهیار ندارد و دارای شورای روستاست که هموندان آن ، آقایان قاسمی ، طالبی و بابایی میباشند .

7 )) نام های خانوادگی رائج این روستا ، عبارتند از : شیخی ، بابایی ، قاسمی ، یوسفی ، مردانی ، مرادی و ببرازی که سه تای نخست ، بیش ترین گستردگی را دارند .

8 )) تعزیه خوانی این روستا ، بسیار نامدار میباشد ؛ تا آن جا که یکی از تعزیه خوانان این روستا به نام آقای علاء الدّین قاسمی که همینک ، حدود 60 سال دارد در فیلم شب دهم به تعزیه خوانی پرداخت . دیگر تعزیه خوانان روستا ، آقایان قهرمان یوسفی ، علی یار یوسفی ، علی جان یوسفی ، سلیم یوسفی و تقی یوسفی میباشند .

9 )) از بازی های محلّی روستا ، میتوان به آنی مانی ، الک دولک ، مات مات و سه قاپ ، اشاره کرد که امروزه از رونق افتاده اند .

10 )) گورستان روستا که پر است از سنگ گورهای کهن و کنده کاری شده در تپّه ای در کنار روستا ، واقع شده است . دو آرامگاه برای دو جان باخته ی جنگ نیز در این گورستان هست .

8-16

  11 )) این روستا ، مدرسه ندارد .

12 )) روستا ، دارای مسجدی است که بر روی سازه ی کهن مسجد قدیمی ، ساخته شده است و کاملاً نوساز میباشد . این مسجد ، بزرگ است و دارای آشپزخانه و حیاط هم میباشد . یک منبر چوبی قدیمی نیز در چای خانه ی مسجد هست .

13 )) مردم روستا از قوم تات و تات زبان میباشند . برخی از واژگان این مردم ، عبارتند از :

زالزالک = کَری ؛ زالزالک قرمز = گِچ ؛ واش = علوفه ی خشک ؛ تمشک : بوتک ؛ کاردهایی برای ریزکردن علوفه ی خشک : واش بِنجَن ؛ اَنجا : یونجه ؛ دانه ی درخت گیلاس : بولالی

8-12

زالزالک ( کَری )

8-11

بولالی

  14 )) مردم نو ده ، خود را دارای فرهنگی نزدیک فرهنگ مردم طالقان میدانند ؛ روستاهای اطراف این روستا ، شکرناب ، چناسک ، غریب مزرعه و یونس آباد هستند و نزدیک ترین روستای طالقان بدین جا ، انگه میباشد .

15 )) برخی از مناطق و کشتزارهای این روستا ، عبارتند از :

صافه درّه ( جایی از رودخانه که دارای آبی گوارا و صاف بوده است ) ؛ تیله درّه ( جایی از رودخانه که دارای آبی گل آلود بوده است . ) ؛ دشت لاکشان ( منطقه ای در بالای روستا که با سنگ های آن جا ، لاک ( تشت های امروزی ) ، درست میکرده اند . ) ؛ انجازار ( یونجه زار ) ؛ خرسه درّه ( منطقه ای که سنگ آن ، همانند خرس بوده است . ) ؛ کوکاره ؛ کمرسر ؛ ده درّه ( منطقه ای با ده درّه ی کوچک ) ؛ درخت سه گوشادار ؛ درخت عسلدار ؛ درخت اربابدار

16 )) در نزدیکی روستا ، سازه ی پیشوازاده ای هست به نام عدنان که بر روی کوهی به همین نام ، قرار گرفته است ؛ بدین پیشوازاده ، چهار تن سبزه پوش هم میگویند . آقای شیخی ، درخت نامه و اسنادی دست نویس را که هم پیوند با این پیشوازاده میباشند برای دیدن ما میآورد ؛ شوربختانه از آن جا که رفتن به این پیشوازاده ، زمان زیادی میخواهد ، بازدید از آن را به وقت دیگری ، موکول میکنیم .

8-4

  17 )) در حال چرخ زدن در اطراف روستا هستیم که خاکی را به ما ، نشان میدهند که بدان ، شیره گل میگویند ؛ خاکی است که آن را در آب انگور میریخته اند تا از آن ، شیره ، به دست بیاورند .

18 )) هم چنین اهالی در گذشته های دور ، سنگی را که توسّط ذغال ، داغش کرده بودند در شیر میگذاشتند تا شیر بدان وسیله ، داغ شود ؛ یعنی شیر را مستقیما با گرمای آتش ، گرم نمیکردند ؛ بدان شیر میگفتند : شیر پت

19 )) از خانه های قدیمی زیادی درون روستا ، دیدن میکنیم ؛ به خانه ی مش شمسی هم که پیرزنی است نابینا ، سر میزنیم ؛ او در گذشته ، با سنگ آسیابی که هنوز هم آن را دارد به آسیاب کردن دانه های گیاهی و فراهم کردن آرد برای اهالی میپرداخته است .

8-17

مش شمسی دوست داشتنی

8-15

سنگ آسیاب مش شمسی

8-7

یک در چوبی کهن

8-6

یک خانه ی کهن ویران شده

8-5

پنجره ی مشبّک چوبی

8-3

یک خانه ی قدیمی

  20 )) از ساخته های دستی روستاییان ، موفّق به دیدن اسپند میشویم ؛ آرایه ای بسیار زیبا که از دانه های اسپند و خرده پارچه های رنگارنگ ، تشکیل شده و به عنوان آویز از آن ها ، بهره برده میشود .

8-8

آویز زیبای اسپند

  هم چنین زیر پای مان ، قالی ای است دستباف و بسیار زییا که مادر خانه ، خود ، آن را بافته است .

21 )) در پایان روستاگردی ، ناهار خوش مزه ای را نیز در یک خانه ی روستایی زیبا ، صرف میکنیم .

8-13

سفره ی ناهار

8-18

من در خانه ی روستایی

8-10

اهالی روستا و ما

8-9

آقایان قاسمی ، بابایی و شیخی با ما

پس از درج مطلب هم پیوند با روستای نو ده در این سایت ، سرکار بانو قاسمی از فعّالان عرصه ی میراث فرهنگی و کارمند پیشین میراث فرهنگی مرکز که همینک ، مدیریّت کارگروه صنایع دستی مرکز توسعه ی راهبردی میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری ملل را بر عهده دارند ، طیّ تماسّی ، بخشی از پژوهش های خود درباره ی روستای نو ده را در اختیار این جانب گذاشتند ؛ از روی وظیفه ، کوتاه شده ای از مطالب ایشان را در سایت ، قرار میدهم :

کهنای روستای نو ده به بیش از 350 سال پیش می رسد ؛ نظر به جای پیشین روستا که در کوه لاکشان ( لاک تراشان ) بوده و اسناد آن در کتاب های هم پیوند با راه ابریشم و راه شاهی ، موجود است ، مردم این منطقه ، بیش تر به داد و ستد لاکی ( لوازم چوبی تراشیده شده با دست ) و گلیم ( به ویژه کهنه گلیم و گلیم پشمی ) در مهمان سرای کوندج که کمی با این روستا ، فاصله دارد و بر سر راه اصلی قزوین به تهران میباشد ، میپرداخته اند .

لباس های روستایی ، دربردارنده ی دامنی پرچین و کوتاه به سبک قجری ، شلواری گشاد و پیراهنی بلند با جلیقه ای دربردارنده ی پول دوزی های سنّتی است که بسته به جایگاه زنان و سنّ شان ، تفاوت داشته . لباس مردان نیز شلوار گشاد ، کلاه پشمی و جلیقه ای کوتاه بوده است .

نو ده قهپایه ( کوه پایه ) ، هنگامی شکل گرفت که با یک زمین لرزه ی سخت ، دامنه ی کوه ها و بلندی های لاک تراشان ، ویران و دچار آتش سوزی شد . در نتیجه به پای درختی نامدار در پای کوه آمدند و به دلیل هستی چشمه های خوب و موقعیّت مناسب با گرد هم آمدن طوائف لاک تراشان و نیز کوچندگانی از دشت قزوین به این بخش که سرزمینی حاصلخیز بوده ، ده نو ، ساخته شد که به آن ، نو ده ، گفته میشود .

خوراک های محلّی نو ده :

دگماج ( دولماج ) ؛ دوآش ( آش دوغ با غاریاغی ) ؛ آتک پلو ؛ شربه پلو ؛ چندر آش ( آش چغندر ) ؛ تره کوکو ( کوکویی با تره ی محلّی ) ؛ کلجوش ( کالجوش ) ؛ آب گوشت ؛ کال پیله ( خوراک لوبیا سبز تازه ) ؛ بورانی نسا ( بورانی دندان نسای محلّی یا همان خرفه با ماست )

جاهای دیدنی روستا :

لاک تراشان ( جایگاه سکونت کهن و دارای گورهای گبری ) ؛ چفتادرّه ( درّه ای که درون آن ، تنها انگور چفته ای ، کاشته میشود . ) ؛ سکّوزمین ( سراشیبی رو به روی روستا که شماری از داغه های طوایف پیشین کوچنده و دامدار در آن ، مشهود است . ) ؛ قدمگاه 5 تن سبزپوشان که معتقدند مهدی با 4 تن از یارانش از آن جا ، گذر داشته و از دیده ها ، پنهان شده .

این روستا ، دیرینه ی بسیار بالایی در پزشکی سنّتی ، نوشتار ، جرّاحی های کوچک و دانش دارد . چنان چه در پزشکی سنّتی و گیاهان درمانی ، بیش تر اهالی ، شناخت دارند و نوشتن و دانش در میان مردان روستا که نامدار و ملقّب به ملّا میشدند ، بسیار به چشم میخورد . در پزشکی ، جرّاحی های کوچک و سرپایی و مامایی ، زنده یاد عبدالله قاسمی و همسر زنده یادش ، نه تنها در روستا بلکه در روستاهای اطراف نیز ، نامدار و زبانزد بودند .

آیین های سنّتی :

آیین نامگذاری ؛ دهه بران ؛ گهواره سری ( بردن پیشکشی و قند برای نوزاد ) ؛ ختنه سوران ؛ نامزدی و بله بران ؛ عقد ؛ حنابندان ؛ عروسی ( زلف بران ، حمّام بران ، چارقت بران ، کمربندان ، ناز زنی ، پول زنان ، عروس بران ، جهاز بران ) ؛ ختم و دیدار از بیماران ؛ اعیاد ؛ مراسم مذهبی 21 رمضان ؛ درگذشت و جز آن ها و مهم ترین مراسم ، عاشوراست که بسیار مفصّل برگزار میشود .

گیاهان درمانی اطراف روستا :

چای کوهی ، سماق ، گل ختمی ، شورک ، آتک ، ریواس ، گون ، اسطخدوس ، ترشک ، پونه ی کوهی ، آویشن ، کاکوتی ، بابا آدم ، خارخارک ، خاک شیر ، اسپند ، تیخک ، غاریاغی ، شنگ ، یونجه و جز آن ها

درباره ی علیرضا هاشمی

علی رضا هاشمی هستم ملقّب به مرد همیشه در سفر ؛ زاده ی 6 اردیبهشت 1362 ؛ دل داده ی ایران و تاریخ و طبیعت بی مانندش . سفر رو به صورت رسمی و ثبت شده از 14 اردیبهشت 1385 با سفری دلچسب به استان آذرآبادگان باختری ، آغاز کردم

مطلب پیشنهادی

آبشار زردلیمه

طبیعت زاگرس در عین زیبایی جادوگرانه ی خویش ، بسیار خشن و با بی احتیاطی …

۴ دیدگاه

  1. با سلام از توجه شما جهت اطلاع شما و عزیزانی که از این سایت دیدن می کنند این روستا دارای دو شهید گرانقدر بنام احسان الله محمدی و رضا بابایی و چند آزاده و چندین رزمنده در دوران دفاع مقدس می باشد که از افتخارات این روستا میباشد که مرحوم یزدان محمدی از جمله رزمندگان میباشد

  2. سحربیگلری فرزند مصطفی بیگلری

    ازاین گزارشات شما لذت بردیم,مرسی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *